Sandacz pospolity

Nazwa łacińska: (Sander lucioperca) 

Rodzina: okoniowate (Percidae)

Występowanie: W Polskich wodach sandacz występuje w słabo zasolonych wodach Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego, w przybrzeżnych wodach Bałtyku a szczególnie ujścia rzek. Odnotowano odłów pojedynczych przypadków w Zatoce Gdańskiej. Na Warmii i Mazurach rybę tę poławia się między innymi w Jezioraku. Sandacze zasiedlają Wisłę oraz jej niektóre dopływy, ale także Odrę, Wartę, Pilicę.

Środowisko: Sandacza spotkamy w rzekach, jeziorach i zbiornikach wodnych zaporowych. Ryby tego gatunku najlepiej czują się w zbiornikach dość głębokich, gdzie dno jest twarde, gliniaste, kamieniste pozbawione podwodnej roślinności. Spotkać je można na głębszych partiach wód. Pływają zazwyczaj w niewielkich stadach. Starsze okazy prowadzą samotniczy tryb życia. W rzekach sandacz lubi najgłębsze zacienione miejsca koryta rzeki, gdzie dno nie jest zarośnięte roślinnością. W mniejszych rzekach ulubionymi miejscami sandacza są pnie drzew zwalonych do wody i kamieniste ostrogi.  Jezioro sandaczowe ma z reguły głębokość od 6 do 12 metrów. Charakteryzują one się dobrze rozwiniętym przybrzeżnym pasem trzcin oraz słabo rozwiniętą roślinnością zanurzoną.

Przeciętny rozmiar: Średnia długość sandacza to 40-70 cm, a maksymalny wymiar to 130 cm. Rekordowe osobniki osiągają ciężar 15-20 kilogramów.

Warunki fizykochemiczne:

• • Natlenienie: Optymalne stężenie tlenu powinno wynosić powyżej 6 mg/l. Ryba ta jest bardzo wrażliwa na jego niedobory.
  • Temperatura: Preferuje wody o temperaturze od 18°C do 22°C. W wodach cieplejszych niż 26°C staje się ospały i traci aktywność.
  • Odczyn wody (pH): Optymalne wartości mieszczą się w przedziale od 6,5 do 8.

Dieta: Ryba silnie drapieżna polująca na ryby takie jak jak płoć, ukleja, stynka, okoń. Żeruje także na skorupiakach. Jest rybą niezwykle żarłoczną, zdolną ścigać swoją ofiarę z prędkością 30 km/h. Jest zatem znacznie bardziej żarłoczny od szczupaka. Jako drapieżnik pełni istotną rolę w ekosystemie, kontroluje bowiem populację innych gatunków. Eliminuje tym samym osobniki chore i osłabione. Można nazywać go zatem swoistym "lekarzem" wód.

Rozmnażanie: Tarło odbywa się w kwietniu, maju lub nawet czerwcu (okres zależy od temperatury wody, minimalna granica do podejścia ryb do tarła to 12°C). Tarło odbywa się na płyciznach. Przed rozrodem bardzo często sandacz buduje na dnie gniazdo z wodorostów, w którym samica drapieżnika składa jaja.  Produkuje ich  średnio około 200 000 ziarenek  na każdy kilogram swojego ciała.

Ochrona: Okres ochronny sandacza w Polsce trwa zazwyczaj od 1 stycznia do 31 maja (w niektórych okręgach PZW od 1 marca). Obowiązuje wówczas bezwzględny zakaz łowienia tej ryby, który ma na celu ochronę jej tarła. Wg Czerwonej Listy Gatunków Zagrożonych Wyginięciem IUCN jest zaklasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (LC).

Sytuacja okonia w naturalnym środowisku: Sandacze są intensywnie poławiane w Morzu Bałtyckim oraz w niektórych wodach śródlądowych. W wielu obszarach występują też oznaki przełowienia. Ocenia się, że bez zarybiania w wielu wodach nie udałoby się utrzymać populacji sandacza. Globalnie poławia się ok. 20 tys. ton tej ryby.

Wpływ połowu na środowisko: Systematyczne odławianie ryb drapieżnych, a także samo zarybianie mogą powodować zmiany w ekosystemie. Dodatkowo, stosowane w Bałtyku do połowu sandacza sieci skrzelowe mogą prowadzić do przyłowów zagrożonych morświnów.

Sandacz w Egzotarium: tego osobliwego drapieżnika możecie spotkać w zbiorniku rodzimych ryb drapieżnych na poziomie -1. To drapieżna ryba, która nie akceptuje pokarmów mrożonych a więc konieczne jest karmienie żywymi rybami, na które poluje. Sandacz najczęściej przebywa wokół dekoracji z pni ze sztucznej skały czatując na pomniejsze ryby karmowe.

Jak mogę chronić rodzime gatunki ryb?

1. Ogranicz konsumpcję. Kupuj produkty w takiej ilości, jaką jesteś w stanie wykorzystać.

2. Jeśli jesz ryby wybieraj te, które posiadają certyfikat zrównoważonego rybołówstwa MSC. Masz wówczas pewność, że pochodzą ze zrównoważonego źródła, dobrze zarządzanych i legalnych łowisk.

3. Nie wprowadzaj do środowiska gatunków obcych. Bądź odpowiedzialnym akwarystom!

4. Zastanów się, czy Twoja obecność i sposób podróżowania nie szkodzą otaczającej Cię przyrodzie.

5. Rezygnuj z plastiku na rzecz produktów wielokrotnego użytku.

6. Bądź odpowiedzialnym wędkarzem! Odławiając rodzime gatunki ryb drapieżnych zaburzasz naturalny ekosystem! Rodzime drapieżniki takie jak sandacz, okoń czy szczupak eliminują ryby słabe, chore pełniąc naturalną funkcję naturalnych lekarzy dzikich wód.

Jak Egzotarium dba o ochronę rodzimych gatunków ryb?

Obowiązkowo edukacja!

1. Regularnie prowadzimy warsztaty dla szkół czy grup zorganizowanych. Możecie zdobyć na nich informacje na temat gatunków inwazyjnych a także ochrony naszych rodzimych gatunków oraz ich ekosystemu.

2. Podczas oprowadzania wycieczek z przewodnikami stawiamy nacisk na edukację najmłodszych pokoleń o konieczności dbałości o środowisko naturalne.